"Terörsüz Türkiye" vizyonu ve bu bağlamda TBMM gündemine gelmesi beklenen yasal düzenlemeler oldukça kritik bir konu.
Ancak doğrudan bir "tam taslak metni" (madde madde kanun metni hali) şu an kamuoyuna resmi olarak sızdırılmış veya TBMM Başkanlığı tarafından matbu bir kanun teklifi olarak yayımlanmış değil.
Siyasi kulislerden, komisyon çalışmalarından (özellikle Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu taslak raporları ve ilgili bakanlık sunumları) ve sızan taslak stratejilerinden anlaşıldığı kadarıyla, Haziran-Temmuz döneminde Meclis'e gelmesi beklenen paketin ana omurgası ve masadaki başlıklar şu şekilde şekilleniyor:
1. Hukuki ve İdari Düzenlemeler (Geri Dönüş ve Entegrasyon)
Sürecin yasal altyapısını oluşturmak adına Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Terörle Mücadele Kanunu'nda (TMK) esnetme veya yeni tanımlamalar yapılması konuşuluyor:
• Etkin Pişmanlık Kapsamının Genişletilmesi: TCK Madde 221'deki (Etkin Pişmanlık) şartların, çatışmaya katılmamış veya örgüt içinde suça karışmamış kişiler için daha uygulanabilir ve cezai müeyyideyi tamamen ortadan kaldıracak şekilde revize edilmesi.
• Silahsızlanma ve Teslim Koşulları: Örgüt üyelerinin koşulsuz silah bırakması durumunda izlenecek hukuki prosedürlerin, yargılama muafiyetlerinin veya hafifletilmiş denetimli serbestlik modellerinin yasaya bağlanması.
2. Güvenlik ve Sınır Ötesi Senkronizasyon
Milli Savunma ve İçişleri Bakanlıklarının bütçe ve strateji sunumlarında vurgulanan "kaynağında kurutma" ve "bölgesel istikrar" adımlarının yasal mevzuata dökülmesi:
• Sınır Güvenliği ve Tampon Bölgeler: Özellikle Suriye ve Irak sınır hattındaki güvenli bölgelerin kalıcı statüye kavuşturulması ve buralardaki yerel idarelerle koordinasyonu yasal zemine oturtacak düzenlemeler.
• Siber ve Finansal Terörle Mücadele: Terörün finansmanı ve dijital propaganda ağlarına yönelik yapay zekâ destekli izleme ve varlık dondurma yetkilerinin genişletilmesi (Bu maddeler muhtemelen bir torba yasa içine eklenecek).
3. Toplumsal Reentegrasyon ve Rehabilitasyon
Sadece hukuki değil, sosyal boyutu da olan bir rehabilitasyon programı planlanıyor:
• Sosyal Hayata Katılım: Silah bırakan veya ikna yoluyla teslim olan kişilerin (özellikle Diyarbakır Anneleri gibi aile bağları üzerinden dönen gençlerin) topluma yeniden kazandırılması, eğitim ve istihdam süreçlerine dahil edilmesi için bütçe ve kadro ayrılması.
Önemli Not: Meclis'teki siyasi partilerin bu süreçteki kırmızıçizgileri ve uzlaşı arayışları nedeniyle kanun teklifinin nihai metni verilmeden önce siyasi liderler düzeyinde görüşmelerin tamamlanması bekleniyor. Tam metin resmi olarak TBMM Komisyonlarına sunulduğu andan itibaren Meclis'in resmi sitesinde (tbmm.gov.tr) yasama evrakı olarak madde madde yayımlanacaktır.
Özellikle TBMM bünyesinde kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun hazırladığı ve nitelikli çoğunlukla kabul edilen "Terörsüz Türkiye" raporu, atılacak adımların ana mihenk taşı haline geldi.
Bu bağlamda takvim ve partilerin kırmızıçizgileri şu şekilde şekilleniyor:
1. Yasama Takvimi ve Meclis Gündemi
Sürecin Meclis'e geliş takvimi, Temmuz sonunda başlayacak olan adli tatil ve Meclis'in yaz dönemindeki çalışma temposuyla doğrudan senkronize yürütülüyor.
• Haziran Ortası (Komisyon Trafiği): Komisyon raporunun kabul edilmesinin ardından, Adalet ile Milli Savunma ve İçişleri komisyonlarında alt başlıkların kanun teklifi metnine dönüştürülmesi planlanıyor.
• Temmuz İlk Haftası (Genel Kurul Beklentisi): Esas metnin Temmuz ayının ilk haftasında genel kurula getirilmesi ve 20 Temmuz'daki adli tatil öncesinde yasalaştırılması hedefleniyor. Ancak kulislerde, uzlaşı arayışlarının uzaması durumunda sürecin sonbahara (Eylül-Ekim dönemine) sarkabileceği de konuşuluyor. Çünkü TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un da vurguladığı gibi bu süreç, sadece konjonktürel bir hamle değil, "kuşatıcı ve sivil yeni anayasa" hedefinin de bir ön hazırlığı olarak görülüyor.
2. Siyasi Partilerin Yaklaşımları ve Kırmızı Çizgileri
Kanun taslağının omurgasını oluşturan "silahsızlanma, hukuki zemin ve toplumsal entegrasyon" başlıklarında Meclis bloklarının tavrı netleşmiş durumda:
Cumhur İttifakı Blokunun Yaklaşımı
Süreci bir "Devlet Projesi" ve üst koordinasyon stratejisi olarak ele alıyorlar.
• Kırmızı Çizgi: Kesinlikle bir "Genel Af" veya "İnfaz Affı" algısı yaratılmaması. Toplumsal vicdanı yaralayacak hiçbir esnemenin taslakta yer almaması gerektiği vurgulanıyor. (Nitekim yeni kabul edilen 11. Yargı Paketi ve Adalet Komisyonu'ndaki 12. Yargı Paketi görüşmelerinde de af iddiaları kesin bir dille reddedildi).
• Odak Noktası: Silah bırakan, suça karışmamış kişilerin net ve yorum yoluyla genişletilemeyecek şekilde sınırları çizilmiş bir hukuki çerçeveyle (TCK 221 revizyonu gibi) topluma kazandırılması.
Muhalefet ve DEM Parti Blokunun Yaklaşımı
Sürecin yürütülme biçimine ve şeffaflığına odaklanıyorlar.
• Kırmızı Çizgi: Sürecin kapalı kapılar ardında değil, tamamen TBMM çatısı altında, şeffaf ve denetlenebilir bir mekanizmayla yürütülmesi.
• Odak Noktası: Toplumsal barış hedeflenirken hukukun üstünlüğü, evrensel demokratik standartlar ve yargı bağımsızlığı ilkelerinden taviz verilmemesi gerektiği savunuluyor. Taslağın sadece güvenlik değil, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve demokratik standartların yükseltilmesi başlıklarını da içermesi talep ediliyor.
Ankara Bürokrasisinin Görüşü: "Devlet aklıyla millet vicdanını koruyan" bu denge kurulamazsa, yasanın kamuoyunda ters tepebileceği endişesi var. Bu yüzden metinlerin çok net, yoruma kapalı ve bütüncül olması için taslak üzerinde adeta kelime kelime çalışılıyor.
Meclis koridorları ve Ankara bürokrasisi şu an tamamen bu konuya kilitlenmiş durumda. Süreç, kulislerde konuşulanların ötesine geçerek resmi olarak "Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu" tarafından hazırlanan ortak raporun nitelikli çoğunlukla kabul edilmesiyle çok kritik bir eşiği atlattı.
Şu an önümüzdeki Haziran ve Temmuz aylarında Meclis genel kuruluna indirilmesi hedeflenen yasanın takvimi, siyasi partilerin pozisyonları ve yasa yapım tekniğine dair sızan stratejik detaylar netleşmeye başladı.
1. Yasama Takvimi ve "Müstakil Özel Kanun" Stratejisi
Yasanın Meclis'e geliş takvimi, Temmuz sonunda başlayacak olan Meclis'in yaz tatili öncesine yetiştirilmek isteniyor. Ancak torba yasa mantığından ziyade sürece özel bir hukuk zemin tasarlandığı belirtiliyor.
• Haziran Ortası (Komisyon Trafiği): Komisyon raporunun kabul edilmesinin ardından, AK Parti ve Cumhur İttifakı kanadından sızan bilgilere göre bu yasama yılı sonuna kadar (Temmuz ayı bitmeden) müstakil ve geçici bir özel yasa (kod kanun) hazırlanması planlanıyor.
• Temmuz İlk Haftası (Genel Kurul Beklentisi): Esas metnin Temmuz ayının ilk haftasında genel kurula getirilmesi ve adli tatil öncesinde yasalaştırılması hedefleniyor. Ancak DEM Parti kanadından gelen açıklamalarda (Pervin Buldan'ın "Bayramdan sonra yeni bir yasa taslağı gündeme gelecek, süreç ete kemiğe bürünecek" vurgusu gibi) sürecin zamana yayılmaması ve yasal zeminin bir an önce kurulması gerektiği belirtiliyor.
• Kod Kanun Mantığı: Çıkarılacak yasanın amacı, kapsamı, tanımları ve uygulaması net bir şekilde çizilecek; terör örgütünün hukuki varlığını dağıttığı ve sona erdirdiği ilgili devlet kurulları (MİT ve Güvenlik birimleri) tarafından teyit edildiğinde, yargısal süreç tamamen bu özel ana kanuna göre işletilecek.
DEVAM EDECEK
Sedat Eriş
